تست کنتاکتور کولر گازی با مولتی متر؛ آموزش مرحله به مرحله

آموزش تست کنتاکتور کولر گازی با مولتی متر

کنتاکتور به عنوان یکی از مهم ‌ترین قطعات مدار قدرت کولر گازی، وظیفه دارد با دریافت فرمان از ترموستات یا برد کنترل، برق کمپرسور و فن را وصل یا قطع کند. چنان چه این قطعه خراب شود ممکن است کولر روشن نشود یا کمپرسور استارت نخورد. در برخی موارد، این احتمال وجود دارد که خرابی کنتاکتور باعث شود که دستگاه به صورت مداوم کار کند.

برای آشنایی بیشتر با ساختار، مشخصات فنی و کاربرد این تجهیز در مدارهای صنعتی، می‌توانید راهنمای کنتاکتور اشنایدر را نیز مطالعه کنید.

به همین دلیل است که آشنایی با مراحل تست کنتاکتور کولر گازی برای تکنسین ‌ها و حتی افراد آشنا با برق اهمیت زیادی دارد. در ابتدا باید بگوییم که مولتی متر دقیق ‌ترین ابزار برای بررسی سلامت کنتاکتور است. با استفاده از آن می ‌توان وضعیت بوبین، کنتاکت ‌های قدرت و مسیرهای الکتریکی را بررسی کرد. اگر مراحل تست کنتاکتور کولر گازی به درستی انجام شود، بسیاری از اشکالات بدون نیاز به تعویض قطعه قابل تشخیص خواهند بود.

کنتاکتور کولر گازی چگونه کار می ‌کند؟

کنتاکتور نوعی کلید الکترومغناطیسی است و شامل بخش های اصلی بوبین و کنتاکت می باشد. با اعمال ولتاژ مناسب به بوبین، میدان مغناطیسی ایجاد خواهد شد و هسته متحرک را جذب می ‌کند. در نتیجه، کنتاکت‌ های قدرت بسته می ‌شوند و برق به کمپرسور یا موتور فن می ‌رسد. پس از قطع ولتاژ بوبین، فنر داخلی هسته را به جای اولیه باز می ‌گرداند. در این حالت، پس از باز شدن کنتاکت ‌ها، جریان برق قطع می ‌شود. توجه داشته باشید که اگر هر یک از این بخش‌ ها دچار مشکل شوند، عملکرد کولر مختل خواهد شد. به همین دلیل است که در تست کنتاکتور کولر گازی، باید تمام قسمت‌ های مکانیکی و الکتریکی بررسی گردد. برای خرید و مشاوره تخصصی تجهیزات برق صنعتی، نمایندگی اشنایدر انتخاب مطمئنی برای پروژه‌های شما است.

در پروژه‌هایی که از تجهیزات زیمنس استفاده می‌شود، بررسی ساختار و مشخصات کنتاکتور زیمنس می‌تواند در انتخاب کنتاکتور مناسب برای مدارهای قدرت و فرمان مفید باشد.

چه زمانی باید کنتاکتور کولر گازی را تست کرد؟

علائم خرابی کنتاکتور ممکن است با خرابی برد، خازن یا کمپرسور اشتباه گرفته شوند. بنابراین، قبل از تعویض قطعه، بهتر است تست کنتاکتور کولر گازی انجام شود. در بسیاری از موارد، نتیجه این بررسی مشخص می ‌کند که قطعه به تعویض نیاز دارد یا با تمیزکاری و تنظیم دوباره قابل استفاده است. چنان چه هر یک از موارد زیر رخ دهد، بررسی کنتاکتور ضروری است:

• روشن نشدن کمپرسور (با وجود فعال بودن دستگاه)
• شنیدن صدای تقه (بدون راه ‌اندازی کمپرسور)
• چسبیدن کنتاکت ‌ها و خاموش نشدن کولر
• سوختگی یا تغییر رنگ کنتاکت ‌ها
• داغ شدن بیش از حد کنتاکتور
• افت ولتاژ در خروجی کنتاکتور
• قطع و وصل شدن مکرر کمپرسور

اگر می‌خواهید روش‌های دقیق بررسی بوبین، کنتاکت‌ها و عملکرد الکتریکی کنتاکتور را بررسی کنید، مقاله تست سالم بودن کنتاکتور می‌تواند اطلاعات کامل‌تری در اختیار شما قرار دهد.

عیب‌یابی کنتاکتور کولر گازی بر اساس نتیجه تست

اگر کنتاکتور کولر گازی عمل نمی‌کند، ابتدا باید مشخص شود مشکل از خود کنتاکتور است یا از مدار فرمان. اگر ولتاژ نامی به بوبین می‌رسد اما کنتاکتور جذب نمی‌شود، بررسی بوبین و مکانیزم داخلی در اولویت قرار دارد. اگر بوبین سالم باشد اما هیچ ولتاژی به آن نرسد، باید مدار فرمان، برد کنترل، ترموستات و اتصالات بررسی شوند. در صورتی که کنتاکتور جذب می‌کند اما کمپرسور روشن نمی‌شود، بررسی کنتاکت‌های قدرت، اتصالات و افت ولتاژ اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. همچنین اگر کنتاکتور پس از قطع فرمان همچنان وصل بماند، احتمال چسبیدن یا جوش خوردن کنتاکت‌ها وجود دارد. این روش مرحله‌ای کمک می‌کند بدون تعویض بی‌دلیل قطعات، مسیر خرابی دقیق‌تر مشخص شود.

تجهیزات مورد نیاز برای تست کنتاکتور کولر گازی

استفاده از ابزار مناسب، برای انجام تست کنتاکتور کولر گازی اهمیت زیادی دارد. یکی از این ابزارها مولتی متر دیجیتال است که با داشتن قابلیت اندازه‌ گیری مقاومت و ولتاژ بهترین گزینه محسوب می شود. علاوه بر مولتی متر به پیچ ‌گوشتی عایق برق، انبردست، دستکش ایمنی و در صورت نیاز اسپری تمیزکننده کنتاکت نیز احتیاج خواهید داشت.

انتخاب صحیح حفاظت مدار کولر گازی اهمیت زیادی دارد؛ برای بررسی معیارهای انتخاب و مشخصات فیوز مینیاتوری مناسب کولر گازی می‌توانید این راهنما را مطالعه کنید.

بررسی ظاهری کنتاکتور

پیش از استفاده از مولتی متر هنگام تست کنتاکتور کولر گازی، اولین قدم این است که وضعیت ظاهری قطعه را بررسی کنید. وجود آثار سوختگی روی بدنه اغلب نشان‌ دهنده بالا بودن جریان یا اتصال ضعیف است. تغییر رنگ ترمینال‌ ها هم می ‌تواند نشانه گرم شدن بیش از حد باشد. همچنین، کنتاکت ‌های داخلی نباید سیاه، ذوب ‌شده یا دارای حفره باشند. علاوه بر این، اگر سطح کنتاکت ‌ها به شدت خورده شده باشد، حتی در صورت سالم بودن بوبین هم افت ولتاژ ایجاد خواهد شد. جالب است بدانید در بسیاری از پروژه‌ های تعمیر کولر گازی، همین بررسی اولیه، علت خرابی را مشخص می ‌کند.

آموزش تست بوبین با مولتی متر

مهم‌ترین مرحله در تست کنتاکتور کولر گازی، بررسی سلامت بوبین است. ابتدا سیم ‌های متصل به بوبین را جدا کنید. سپس مولتی متر را روی حالت اندازه‌ گیری مقاومت (Ω) بگذارید. دو پراب را روی دو سر بوبین قرار دهید؛ اگر مقدار مقاومت نمایش داده شود، احتمالاً سیم‌ پیچ سالم است. اگر مولتی متر علامت OL را نمایش دهد، سیم ‌پیچ قطع شده و اگر مقاومت تقریباً صفر باشد، اتصال کوتاه داخلی وجود دارد. این مرحله، همان تست بوبین کولر است که وضعیت سیم ‌پیچ الکترومغناطیسی را مشخص می ‌کند. به یاد داشته باشید که مقدار دقیق مقاومت به ولتاژ و مدل کنتاکتور بستگی دارد.

بوبین یکی از بخش‌های اصلی کنتاکتور است و شناخت عملکرد آن برای عیب‌یابی اهمیت دارد؛ در مقاله بوبین کنتاکتور چیست ساختار، عملکرد و انواع بوبین را بررسی کرده‌ایم.

تست کنتاکت ‌های قدرت

پس از بررسی بوبین هنگام تست کنتاکتور کولر گازی، نوبت به کنتاکت ‌های قدرت می ‌رسد. مولتی متر را روی حالت تست اتصال یا مقاومت قرار دهید. توجه کنید در حالت عادی، زمانی که بوبین تحریک نشده است، کنتاکت ‌های باز نباید اتصال داشته باشند. سپس، هسته متحرک را به صورت دستی فشار دهید. در این وضعیت باید مقاومت نزدیک صفر اهم مشاهده شود. اگر مقاومت بالا باشد، سطح کنتاکت ‌ها دچار خوردگی یا سوختگی شده است. این تست کیفیت عبور جریان را مشخص می‌ کند و نقش مهمی در تشخیص افت ولتاژ دارد.

تست ولتاژ بوبین

گاهی بوبین سالم است، اما ولتاژ کافی به آن نمی ‌رسد. در این شرایط، باید برق دستگاه وصل شود و مولتی متر روی حالت AC یا DC (مطابق مشخصات بوبین) قرار گیرد. در گام بعدی، پراب‌ ها را روی دو سر بوبین قرار دهید. چنان چه ولتاژ نامی وجود داشته باشد، اما کنتاکتور عمل نکند؛ بوبین یا بخش مکانیکی معیوب است. در صورتی که ولتاژ وجود نداشته باشد، باید مدار فرمان، برد الکترونیکی، ترموستات یا سنسورها بررسی شوند.

بررسی عملکرد مکانیکی هنگام تست کنتاکتور کولر گازی

یک نکته مهم این است که بدانید سلامت الکتریکی همواره به معنای عملکرد صحیح نیست. هسته متحرک باید بدون گیر کردن حرکت کند و فنر بازگرداننده باید قدرت کافی داشته باشد؛ چرا که در صورت وجود گرد و غبار یا زنگ ‌زدگی، حرکت هسته با مشکل مواجه خواهد شد. این ایراد باعث می ‌شود کمپرسور با تاخیر راه ‌اندازی شود یا کنتاکت ‌ها به طور کامل بسته نشوند. یادآور می شویم که گاهی اوقات تنها با تمیز کردن قسمت متحرک، عملکرد کنتاکتور به حالت طبیعی باز می ‌گردد.

برای آشنایی با عملکرد شستی‌های دارای کنتاکت‌های NO و NC و کاربرد آن‌ها در مدارهای فرمان، می‌توانید راهنمای شستی دوبل چیست را نیز مطالعه کنید.

اندازه‌ گیری افت ولتاژ روی کنتاکت‌ ها

یکی از روش ‌های تخصصی تست کنتاکتور کولر گازی، اندازه‌ گیری افت ولتاژ است. در زمان کار کمپرسور، مولتی متر روی حالت اندازه ‌گیری ولتاژ قرار می‌ گیرد و اختلاف ولتاژ بین ورودی و خروجی هر پل اندازه‌ گیری می‌ شود. در این وضعیت، افت ولتاژ بسیار کم طبیعی است، اما اگر این اختلاف زیاد باشد، مقاومت داخلی کنتاکت افزایش یافته است. این حالت باعث گرم شدن کنتاکتور و کاهش راندمان کمپرسور خواهد شد.

برای درک بهتر نحوه ارتباط تجهیزات کنترلی، حفاظتی و فرمان قطع و وصل در تابلوهای فشار ضعیف، مطالعه مقاله مدار فرمان کلید هوایی نیز می‌تواند مفید باشد.

تفاوت تست کنتاکتور کولر گازی در حالت برق‌دار و بدون برق

روش تست کنتاکتور به این بستگی دارد که مدار در حالت بدون برق بررسی شود یا هنگام کار دستگاه. تست مقاومت بوبین و پیوستگی کنتاکت‌ها باید با قطع کامل برق و جدا کردن مسیر مورد آزمایش انجام شود، زیرا اندازه‌گیری مقاومت در یک مدار برق‌دار می‌تواند باعث آسیب به مولتی‌متر یا ایجاد خطر برق‌گرفتگی شود. در مقابل، برای بررسی ولتاژ بوبین یا افت ولتاژ روی کنتاکت‌ها، مدار باید در شرایط کاری قرار داشته باشد و مولتی‌متر روی رنج مناسب ولتاژ تنظیم شود. در این مرحله، رعایت رنج اندازه‌گیری، وضعیت پراب‌ها و روش صحیح اتصال اهمیت زیادی دارد. بنابراین، پیش از هر تست باید مشخص شود که هدف، اندازه‌گیری مقاومت، پیوستگی یا ولتاژ است و سپس روش مناسب انتخاب شود.

خطاهای رایج هنگام تست کنتاکتور کولر گازی

یکی از اشتباهات رایج در تست کنتاکتور کولر گازی، اندازه‌ گیری مقاومت بوبین (بدون جدا کردن سیم ‌های مدار) است. در این حالت، سایر قطعات روی عدد نمایش داده شده اثر می ‌گذارند. اشتباه دیگر، تست کنتاکت ‌ها بدون توجه به وضعیت تحریک بوبین است. برخی افراد نیز تنها به صدای تقه کنتاکتور اعتماد می ‌کنند، در حالی که ممکن است بوبین عمل کند، اما کنتاکت ‌ها جریان مناسبی عبور ندهند. نکته پایانی این که استفاده از مولتی متر بی‌ کیفیت نیز می ‌تواند باعث خطای اندازه‌ گیری شود. به طور خلاصه، انجام اصولی تست کنتاکتور کولر گازی علاوه بر کاهش هزینه‌ های تعمیر، از تعویض بی ‌دلیل قطعات نیز جلوگیری می ‌کند.

جدول نتایج تست کنتاکتور و تشخیص خرابی

نتیجه تست کنتاکتور همیشه به‌تنهایی نشان‌دهنده یک خرابی مشخص نیست و باید همراه با وضعیت مدار تفسیر شود. برای مثال، اگر مولتی‌متر در دو سر بوبین مقدار OL را نشان دهد، احتمال قطع بودن سیم‌پیچ وجود دارد؛ در مقابل، مقاومت بسیار پایین می‌تواند نشانه اتصال کوتاه داخلی بوبین باشد. در تست کنتاکت‌های قدرت نیز، در حالت آزاد نباید بین ترمینال‌های کنتاکت باز اتصال الکتریکی وجود داشته باشد و پس از تحریک کنتاکتور، مقاومت مسیر باید بسیار پایین شود. اگر کنتاکتور عمل می‌کند اما افت ولتاژ زیادی روی کنتاکت‌ها مشاهده می‌شود، احتمال سوختگی یا اکسیدشدگی سطح کنتاکت وجود دارد. بنابراین، تفسیر هم‌زمان مقاومت، ولتاژ، وضعیت مکانیکی و افت ولتاژ، نتیجه دقیق‌تری از سلامت کنتاکتور ارائه می‌دهد.

نتیجه‌گیری

تست کنتاکتور کولر گازی با مولتی‌متر یکی از روش‌های کاربردی برای تشخیص خرابی بوبین، کنتاکت‌های قدرت و عملکرد الکتریکی و مکانیکی این قطعه است. بررسی مقاومت بوبین، وضعیت کنتاکت‌ها، ولتاژ ورودی و افت ولتاژ در زمان کار می‌تواند مشخص کند که مشکل از خود کنتاکتور است یا باید مدار فرمان، برد کنترل و سایر تجهیزات بررسی شوند. نکته مهم این است که هر اندازه‌گیری باید با توجه به نوع تست، شرایط مدار و مشخصات فنی کنتاکتور انجام شود. برای انتخاب و تأمین تجهیزات برق صنعتی زیمنس، نمایندگی زیمنس با ارائه مشاوره تخصصی همراه پروژه‌های شماست.

در صورتی که نتیجه تست نشان‌دهنده خرابی کنتاکتور باشد، انتخاب قطعه جایگزین باید بر اساس ولتاژ بوبین، جریان کاری، تعداد پل‌ها و شرایط کاری کولر گازی انجام شود. آزما صنعت نوین در زمینه تأمین تجهیزات برق صنعتی و ارائه اطلاعات فنی درباره تجهیزات کنترلی و حفاظتی، می‌تواند مرجعی برای بررسی مشخصات و انتخاب تجهیزات مناسب باشد.

سؤال و جواب متداول

۱. چگونه بوبین کنتاکتور کولر گازی را با مولتی‌متر تست کنیم؟

ابتدا برق را کاملاً قطع و سیم‌های بوبین را از مدار جدا کنید. سپس مولتی‌متر را روی رنج مقاومت قرار داده و دو پراب را به دو سر بوبین متصل کنید. مقدار مقاومت باید با مشخصات بوبین سازگار باشد؛ نمایش OL می‌تواند نشانه قطع بودن سیم‌پیچ و مقاومت بسیار پایین می‌تواند نشانه اتصال کوتاه داخلی باشد.

۲. اگر کنتاکتور کولر گازی تقه بزند ولی کمپرسور روشن نشود، مشکل چیست؟

صدای تقه نشان می‌دهد مکانیزم کنتاکتور احتمالاً عمل می‌کند، اما به‌تنهایی سلامت کنتاکت‌های قدرت را ثابت نمی‌کند. در این شرایط باید کنتاکت‌ها، افت ولتاژ، اتصالات و ولتاژ خروجی کنتاکتور بررسی شوند.

۳. مقاومت بوبین کنتاکتور کولر گازی باید چند اهم باشد؟

عدد ثابتی برای تمام کنتاکتورها وجود ندارد. مقاومت بوبین به ولتاژ نامی، نوع بوبین، طراحی کنتاکتور و مدل آن بستگی دارد. بنابراین مقدار اندازه‌گیری‌شده باید با مشخصات فنی همان کنتاکتور مقایسه شود.

۴. چگونه بفهمیم کنتاکت‌های کنتاکتور کولر گازی خراب شده‌اند؟

در حالت بدون تحریک، کنتاکت‌های باز نباید پیوستگی داشته باشند. پس از تحریک کنتاکتور، باید مسیر اتصال برقرار شود و مقاومت آن پایین باشد. وجود مقاومت غیرعادی یا افت ولتاژ زیاد هنگام کار می‌تواند نشانه سوختگی، خوردگی یا افزایش مقاومت کنتاکت باشد.

۵. اگر بوبین کنتاکتور سالم باشد ولی کنتاکتور عمل نکند، مشکل از کجاست؟

اگر ولتاژ نامی به بوبین می‌رسد اما کنتاکتور جذب نمی‌شود، باید مکانیزم مکانیکی، هسته متحرک و وضعیت خود بوبین بررسی شوند. اگر ولتاژ کافی به بوبین نمی‌رسد، مشکل می‌تواند در مدار فرمان، برد، ترموستات، سنسورها یا سیم‌کشی باشد.

۶. آیا می‌توان مقاومت کنتاکتور کولر گازی را در حالت برق‌دار اندازه‌گیری کرد؟

خیر. اندازه‌گیری مقاومت و پیوستگی باید با قطع کامل برق انجام شود. برای بررسی مدار برق‌دار باید از حالت اندازه‌گیری ولتاژ مولتی‌متر و روش مناسب برای همان مدار استفاده شود.

۷. آیا خرابی کنتاکتور می‌تواند باعث یکسره کار کردن کولر گازی شود؟

بله. اگر کنتاکت‌های قدرت به دلیل جریان یا حرارت بالا جوش بخورند و در وضعیت بسته باقی بمانند، ممکن است کمپرسور یا فن حتی پس از قطع فرمان نیز همچنان برق داشته باشد. در این حالت باید کنتاکتور و مدار فرمان هر دو بررسی شوند.